Tiếng Nhật có một thứ buộc phải học theo cụm chứ không thể học rời: trợ từ. Mỗi động từ đi với một trợ từ nhất định, và dùng sai trợ từ thì câu đổi nghĩa hoặc trở nên vô nghĩa dù mọi từ đều đúng.
- Trợ từ phải học kèm động từ, không suy ra được
- Động từ tiếng Nhật thường đi với một trợ từ cố định
- Học từ rời rồi tự ghép trợ từ là nguồn lỗi lớn nhất của người Việt
- Ghi vào sổ cả cụm, đừng ghi từ đứng một mình
Vì sao từ rời không đủ
Tiếng Việt dùng trật tự từ để cho biết ai làm gì, còn tiếng Nhật dùng trợ từ. Vì tiếng Việt không có gì tương ứng nên người học phải xây hệ thống này từ đầu, và cách xây hiệu quả nhất là không học trợ từ như một chủ điểm ngữ pháp riêng mà học chúng dính liền với động từ. Kết quả là câu đúng về mặt ngữ pháp nhưng người bản xứ nghe thấy lạ, và đây là loại lỗi rất khó tự phát hiện vì không có quy tắc nào bị vi phạm.
Những cụm nên học nguyên khối
Nên học nguyên khối: động từ kèm trợ từ đi với nó, các cụm cố định dùng hằng ngày, các mẫu câu lịch sự, và các cách nói ước lệ trong công việc. Nhóm cuối đặc biệt đáng vì tiếng Nhật công sở có những cụm gần như bắt buộc mà không ai giải thích cho người mới. Nhóm này chiếm tỷ lệ lớn trong lời nói thật, nên học nguyên khối tiết kiệm hơn nhiều so với ghép lại từ các từ rời mỗi lần cần dùng.
Cách ghi sổ từ vựng cho đúng
Ghi sổ nên có bốn cột: từ viết bằng kanji và kana, cách đọc, nghĩa, và một câu ví dụ có đủ trợ từ. Với động từ thì cột ví dụ là bắt buộc chứ không phải tuỳ chọn, vì thiếu nó thì bạn có một động từ mà không biết ghép vào câu thế nào. Cách ghi này tốn thêm vài giây mỗi từ nhưng đổi lại là bạn có sẵn một câu dùng được ngay, thay vì một từ phải tự nghĩ cách dùng.
Sai lầm thường gặp
- Học động từ trần rồi tự chọn trợ từ khi nói — trợ từ không suy ra được từ nghĩa, phải học kèm
- Ghi sổ hai cột từ và nghĩa — mất hết thông tin về cách dùng, và đó mới là phần khó
- Dịch từng từ từ tiếng Việt rồi ghép lại thành câu
Câu hỏi thường gặp
Vì sao trợ từ khó với người Việt tới vậy?
Vì tiếng Việt không có gì tương ứng nên không có chỗ dựa nào. Người học phải xây một hệ thống hoàn toàn mới, và cách nhanh nhất là không coi trợ từ là ngữ pháp mà coi chúng là một phần của chính từ vựng, học dính liền với động từ.
Học cụm thì có chậm hơn học từ rời không?
Chậm hơn nếu tính số từ ghi được mỗi buổi, nhanh hơn nếu tính số câu nói được. Vì mục tiêu là nói chứ không phải sưu tầm từ, nên cách tính thứ hai mới đáng.
Làm sao biết cụm nào đáng học nguyên khối?
Cụm nào bạn gặp lại từ hai ba lần trở lên trong tài liệu thật thì đáng. Tần suất là chỉ dấu tốt hơn cảm giác, vì cảm giác thường bị hút về những cụm nghe hay chứ không phải cụm hay dùng.
Có nên học thành ngữ sớm không?
Không nên ở giai đoạn đầu. Thành ngữ dùng ít hơn người ta tưởng và dùng sai chỗ thì rất lộ, trong khi các cụm thông dụng bình thường lại xuất hiện liên tục.
