Với tiếng Nhật, câu hỏi bao nhiêu từ luôn đi kèm câu hỏi bao nhiêu kanji, và hai con số này không thay thế nhau. Biết một kanji không có nghĩa là đọc được mọi từ chứa nó, vì một chữ thường có nhiều cách đọc tuỳ từ.
- Kanji và từ là hai đơn vị khác nhau, một chữ nhiều cách đọc
- Khoảng một nghìn kanji phủ được phần lớn văn bản đời thường
- Ba hệ chữ nghĩa là ba lớp từ phải nắm song song
- Chọn đúng từ quan trọng hơn học nhiều từ
Mốc theo từng mục đích
Khoảng ba trăm kanji đủ đọc biển hiệu và văn bản đơn giản. Khoảng một nghìn phủ phần lớn nội dung đời thường. Khoảng hai nghìn là bộ chữ dùng trong văn bản thông thường của người Nhật. Về từ thì mốc tương ứng lớn hơn nhiều, vì mỗi kanji tham gia vào nhiều từ ghép khác nhau. Các con số này là ước lượng theo tần suất sử dụng thực tế, không phải quy định. Điều đáng chú ý là chúng tăng rất nhanh ở các mức cao, vì càng lên cao thì mỗi từ mới càng ít gặp lại.
Vì sao vài trăm từ đầu quan trọng nhất
Vài trăm kanji đầu vừa thông dụng vừa là thành phần cấu tạo của nhiều chữ phức tạp hơn, nên học chúng cho hiệu quả kép. Ngoài ra chúng xuất hiện dày tới mức bạn gặp lại ngay trong ngày, và tần suất gặp lại mới là thứ quyết định trí nhớ chứ không phải độ chú ý lúc học. Đây là lý do nên bám theo danh sách từ thông dụng ở giai đoạn đầu thay vì học theo hứng: cùng một công sức nhưng hiệu quả chênh nhau nhiều lần.
Từ chủ động và từ bị động
Người học tiếng Nhật thường có vốn bị động rất lớn nhờ tiếp xúc với anime, phim và nhạc, nhưng vốn chủ động lại nhỏ. Hiểu được một câu trong phim và tự nói ra câu đó là hai việc cách xa nhau, và khoảng cách này rộng hơn ở tiếng Nhật vì tiếp xúc thụ động rất dễ. Phân biệt hai loại này giúp đặt mục tiêu thực tế: bạn không cần nói được mọi từ mình hiểu, và cũng không nên đo tiến bộ bằng số từ nhận ra.
Sai lầm thường gặp
- Đếm số kanji đã học mà không kiểm từng chữ đó nằm trong từ nào — một chữ nhiều cách đọc nên biết chữ rời gần như không dùng được
- Đếm số từ đã học làm thước đo tiến bộ — nhận ra một từ và dùng được nó là hai chuyện khác nhau
- Học từ hiếm vì thấy thú vị trong khi từ thông dụng còn thiếu
Câu hỏi thường gặp
Học kanji rời hay học theo từ?
Theo từ, gần như luôn luôn. Cách đọc của một kanji thay đổi tuỳ từ chứa nó, nên học chữ rời rồi hy vọng suy ra cách đọc trong từ mới là cách làm không hiệu quả. Học từ thì cách đọc đi kèm sẵn và bạn có luôn ngữ cảnh.
Học bao nhiêu từ mỗi ngày là hợp lý?
Mười tới hai mươi từ mới mỗi ngày kèm ôn lại từ cũ là mức phần lớn người học duy trì được. Học nhiều hơn thì tỷ lệ quên tăng nhanh và tổng số từ nhớ được cuối cùng lại ít hơn.
Danh sách kanji theo cấp có đáng tin không?
Đáng tin để khoanh vùng, nhưng cần nhớ đó là danh sách do bên thứ ba tổng hợp chứ không phải danh sách chính thức. Dùng nó để biết phạm vi, đừng dùng nó như một hợp đồng.
Học tiếng Trung trước có giúp học kanji không?
Giúp nhiều ở phần nhận mặt chữ và nhớ nghĩa, nhưng cách đọc thì hoàn toàn khác và đôi khi còn gây nhiễu vì phản xạ đọc theo âm tiếng Trung. Lợi nhiều hơn hại nhưng phải ý thức được điểm này.
