JLPT không có phần thi nói. Đây là điểm khác biệt lớn so với các kỳ thi tiếng Trung hay tiếng Hàn, và nó tạo ra một hiện tượng quen thuộc: người có N2 nhưng không nói được câu nào trôi chảy trong buổi phỏng vấn.
- JLPT hoàn toàn không kiểm tra nói
- Nhà tuyển dụng đo khả năng nói bằng phỏng vấn trực tiếp
- Có chứng chỉ cao mà nói kém là hiện tượng rất phổ biến
- Nói trôi và tự sửa được ăn điểm hơn nói chậm mà không lỗi nào
Phần nói diễn ra thế nào
Vì không có phần thi nói nên toàn bộ việc đánh giá khả năng nói chuyển sang buổi phỏng vấn của trường hoặc công ty. Phỏng vấn thường gồm giới thiệu bản thân, lý do chọn Nhật Bản, kế hoạch tương lai, và các câu hỏi tình huống về công việc. Kính ngữ được đánh giá rất kỹ trong bối cảnh này. Biết trước hình thức giúp giảm phần lớn căng thẳng, vì phần lớn nỗi lo trước buổi thi nói đến từ chỗ không biết chuyện gì sắp xảy ra.
Chuẩn bị cho các chủ đề hay gặp
Các chủ đề cần chuẩn bị gồm bản thân và gia đình, quá trình học tiếng Nhật, công việc đã làm, lý do chọn công ty hoặc trường, và kế hoạch vài năm tới. Với mỗi chủ đề nên chuẩn bị vài ý và vốn từ, không phải một bài đọc thuộc. Chuẩn bị không có nghĩa là học thuộc bài nói sẵn, mà là có sẵn vốn từ và vài ý cho mỗi mảng chủ đề để không phải nghĩ từ con số không.
Khi bí giữa chừng
Khi bí, dùng một câu nối tiếng Nhật để lấy thời gian nghĩ thay vì im lặng hoặc chuyển sang tiếng Anh. Chuyển ngôn ngữ giữa chừng bị đánh giá nặng hơn nhiều so với một câu tiếng Nhật vụng về, vì nó cho thấy người nói bỏ cuộc. Việc có sẵn vài câu nối để câu giờ là kỹ năng riêng, và nó cứu điểm nhiều hơn người ta tưởng vì im lặng kéo dài bị đánh giá nặng hơn một câu vụng.
Sai lầm thường gặp
- Ôn JLPT mà không luyện nói suốt nhiều tháng — tới buổi phỏng vấn mới phát hiện miệng chưa từng quen phát ra tiếng Nhật
- Học thuộc lòng bài nói mẫu — người chấm nhận ra ngay và trả lời lệch đề là mất điểm nặng
- Im lặng khi bí thay vì nói một câu nối để lấy thời gian nghĩ
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nhiều người có N2 mà nói kém?
Vì JLPT không kiểm tra nói, nên người ôn thi tối ưu hoá theo đúng thứ được chấm. Nghe và đọc lên rất nhanh còn miệng thì hầu như không dùng tới trong suốt quá trình ôn. Cách phòng duy nhất là dành riêng thời gian cho việc nói dù nó không cộng điểm nào cho kỳ thi.
Phát âm chưa chuẩn có bị trừ nhiều không?
Bị trừ nếu tới mức người nghe phải đoán, còn giọng lơ lớ mà hiểu được thì ảnh hưởng ít. Tiêu chí thường đo mức độ dễ hiểu chứ không đo độ giống người bản xứ.
Có nên nói nhanh cho giống người bản xứ không?
Không. Nói vừa phải, rõ ràng, có ngắt nghỉ hợp lý được đánh giá cao hơn nói nhanh mà vấp. Tốc độ không phải tiêu chí chấm.
Nếu nghe không rõ câu hỏi thì làm gì?
Hỏi lại một cách lịch sự. Việc hỏi lại đúng cách thường không bị trừ điểm và còn tốt hơn nhiều so với trả lời lệch câu hỏi.
