Tiếng Nhật có nhiều câu chào hơn phần lớn thứ tiếng khác, và mỗi câu gắn với một thời điểm hoặc một bối cảnh cụ thể. Dùng nhầm không gây hiểu lầm nhưng nghe rất lạ, giống như chào chúc ngủ ngon vào buổi sáng.
- Câu chào khác nhau theo thời điểm trong ngày
- Công sở có bộ cụm cố định riêng, gần như bắt buộc
- Gọi người khác bằng họ kèm hậu tố, không gọi tên riêng
- Chào hỏi sai cách gây ấn tượng xấu trước khi bạn kịp nói gì
Cách chào theo bối cảnh
Buổi sáng, buổi ngày và buổi tối có ba câu chào khác nhau. Khi vào và ra khỏi công ty có cụm riêng. Khi gặp lại sau thời gian dài có câu riêng. Trong nhà hàng và cửa hàng thì nhân viên chào bằng một câu cố định mà bạn không cần đáp lại. Nắm đúng bối cảnh quan trọng hơn nhớ nhiều cách chào, vì dùng nhầm bối cảnh thì câu chào đúng ngữ pháp vẫn gây khó xử.
Xưng hô với người mới gặp
Gọi người khác bằng họ kèm hậu tố là chuẩn mực, và gọi bằng tên riêng chỉ dùng với người rất thân. Hậu tố có nhiều loại tuỳ quan hệ và tuổi tác, nhưng một hậu tố trung tính là an toàn với gần như mọi người mới quen. Tuyệt đối không dùng hậu tố cho chính mình. Đây là quyết định đầu tiên bạn phải làm trong mọi cuộc gặp, và làm sai thì cả cuộc trò chuyện sau đó bị lệch giọng.
Những gì đi kèm lời chào
Đi kèm lời chào là cái cúi đầu, và độ sâu của cái cúi thay đổi theo mức trang trọng. Với người nước ngoài thì một cái cúi nhẹ là đủ trong mọi tình huống. Trong công việc còn có nghi thức trao danh thiếp bằng hai tay và đọc qua trước khi cất. Phần phi ngôn ngữ này ít được dạy nhưng nó quyết định ấn tượng nhiều không kém câu chữ.
Sai lầm thường gặp
- Dùng câu chào buổi sáng vào buổi chiều — không gây hiểu lầm nhưng nghe rất lạ
- Gọi người mới quen bằng tên riêng — trong tiếng Nhật thì gọi bằng họ kèm hậu tố mới đúng
- Học một cách chào rồi dùng cho mọi bối cảnh và mọi đối tượng
Câu hỏi thường gặp
Có cần cúi đầu khi chào không?
Nên, và một cái cúi nhẹ là đủ với người nước ngoài. Người Nhật không kỳ vọng bạn nắm hết các mức độ cúi, nhưng việc có cúi thể hiện bạn tôn trọng phong tục, và điều đó được ghi nhận.
Dùng hậu tố nào là an toàn nhất?
Hậu tố trung tính dùng được với gần như mọi người mới quen, cả nam lẫn nữ, cả cấp trên lẫn đồng nghiệp. Các hậu tố khác có sắc thái riêng và dùng sai thì lộ, nên người mới nên dùng một cái an toàn cho tới khi có cảm giác.
Chào sai có bị coi là bất lịch sự không?
Với người nước ngoài thì thường được bỏ qua, nhưng nó vẫn tạo ấn tượng ban đầu. Vì chào hỏi là thứ dễ học nhất trong toàn bộ giao tiếp nên đây là chỗ đáng đầu tư sớm.
Có cần học nhiều cách chào không?
Hai tới ba cách là đủ cho phần lớn tình huống: một cách trang trọng, một cách thông dụng, một cách thân mật. Học nhiều hơn thì phần lớn nằm im không dùng tới.
