Tiếng Nhật dùng ba hệ chữ song song trong cùng một câu, và đó là điều làm người mới choáng nhất. Nhưng ba hệ này có vai trò rõ ràng và thứ tự học cũng rõ ràng, nên khi biết bức tranh tổng thể thì nó bớt đáng sợ nhiều.
- Ba hệ: hiragana · katakana · kanji, dùng song song trong một câu
- Hai hệ kana học xong trong vài tuần, kanji mới là chặng dài
- Katakana hay bị coi nhẹ nhưng từ mượn rất nhiều
- Học chữ kèm âm ngay từ đầu, đừng tách làm hai giai đoạn
Hệ chữ viết gồm những gì
Hiragana ghi âm và dùng cho phần ngữ pháp cùng từ thuần Nhật. Katakana cũng ghi âm nhưng dùng cho từ mượn, tên nước ngoài và thương hiệu. Kanji là chữ Hán, mang nghĩa, dùng cho phần lõi của từ vựng. Ba hệ đan xen trong cùng một câu và mỗi hệ có vai trò riêng. Nắm bức tranh tổng thể trước giúp bạn biết mình đang ở đâu trong chặng đường, thay vì học từng mảnh mà không rõ còn bao nhiêu.
Học theo thứ tự nào
Học hiragana trước vì nó là nền của mọi thứ. Rồi katakana ngay sau đó, đừng để lâu vì rất nhiều từ đời sống hiện đại viết bằng katakana. Sau khi vững hai hệ kana thì bắt đầu kanji, và luôn học kanji kèm từ chứa nó chứ không học chữ rời. Thứ tự này ưu tiên thứ dùng được ngay, nên mỗi tuần học đều có kết quả nhìn thấy được thay vì phải chờ tới khi xong hết mới đọc được gì.
Mất bao lâu và luyện thế nào
Hai hệ kana mất khoảng hai tới bốn tuần để thuộc và nhận ra nhanh. Kanji thì khác hẳn về quy mô: khoảng ba trăm chữ mất vài tháng, một nghìn chữ mất khoảng một tới hai năm với người học đều. Cách luyện tốt nhất là viết tay và luôn viết cả từ chứ không viết chữ rời. Con số này giả định bạn học đều mỗi ngày; học dồn cuối tuần thì thời gian kéo dài hơn nhiều vì trí nhớ cần khoảng cách giữa các lần gặp.
Sai lầm thường gặp
- Học hiragana rồi trì hoãn katakana vì thấy ít gặp — từ mượn trong đời sống hiện đại rất nhiều và đều viết bằng katakana
- Học chữ mà không học âm kèm theo — về sau phải gắn lại từng chữ với cách đọc
- Học thuộc bảng chữ rồi không đọc gì trong nhiều tuần
Câu hỏi thường gặp
Vì sao tiếng Nhật cần tới ba hệ chữ?
Vì lịch sử vay mượn: kanji đến từ Trung Quốc, còn hai hệ kana được phát triển sau để ghi âm tiếng Nhật. Ngày nay chúng phân vai rõ ràng và sự phân vai đó thực ra giúp đọc dễ hơn, vì nhìn hệ chữ là đoán được loại từ.
Có thể học tiếng Nhật mà bỏ kanji không?
Giao tiếp nói thì được, nhưng đọc thì gần như không, vì văn bản tiếng Nhật không có dấu cách và kanji chính là thứ giúp mắt tách từ. Bỏ kanji nghĩa là bỏ luôn khả năng đọc, kể cả biển hiệu và thực đơn.
Nên viết tay hay gõ máy khi học chữ?
Viết tay ở giai đoạn học chữ mới, vì tay tham gia vào việc nhớ và bạn buộc phải tái tạo hình dạng thay vì chỉ nhận ra nó. Gõ máy tiện cho về sau nhưng nó chỉ luyện khả năng nhận biết.
Mỗi ngày nên học bao nhiêu chữ mới?
Khoảng năm tới mười chữ kèm ôn lại nhóm cũ. Nhiều hơn thì tỷ lệ quên tăng nhanh, và tổng số chữ nhớ được sau một tháng thường lại ít hơn so với cách học chậm mà đều.
