Đây là khác biệt đầu tiên và lớn nhất mà người Việt gặp. Trong tiếng Việt bạn biết hành động ngay giữa câu, còn trong tiếng Nhật bạn phải chờ tới cuối. Nghe thì phải kiên nhẫn, nói thì phải giữ động từ trong đầu suốt cả câu.
- Khung cơ bản: chủ ngữ, tân ngữ, động từ
- Bổ ngữ và trạng ngữ đều đứng trước động từ
- Phần quan trọng nhất nằm cuối, kể cả phủ định
- Sai trật tự từ thì mọi từ đúng vẫn ra câu sai
Khung câu cơ bản
Khung câu tiếng Nhật là chủ ngữ, rồi các bổ ngữ với trợ từ của chúng, rồi động từ ở cuối. Các bổ ngữ có thể đảo thứ tự cho nhau vì trợ từ đã cho biết vai của chúng, nhưng động từ thì cố định ở cuối và không bao giờ di chuyển. Nắm khung này rồi thì mọi câu dài đều là biến thể của nó, nên đầu tư vào đây sinh lợi suốt quá trình học.
Chỗ khác tiếng Việt
Chỗ khác lớn nhất ngoài vị trí động từ là chỗ đặt phủ định. Tiếng Việt cho biết phủ định ngay từ giữa câu, còn tiếng Nhật giấu nó trong đuôi động từ ở cuối. Nghĩa là bạn phải nghe hết câu mới biết người ta đồng ý hay từ chối, và người mới hay đoán sớm rồi hiểu ngược. Đây là những chỗ mà bản năng tiếng Việt dẫn bạn đi sai, và vì là bản năng nên nó quay lại mỗi khi bạn nói nhanh chứ không chỉ lúc mới học.
Cách luyện cho thành phản xạ
Cách luyện là lấy câu tiếng Việt rồi viết lại theo khung tiếng Nhật, cố ý đặt động từ xuống cuối trước rồi mới điền các thành phần khác vào. Làm ngược lại thứ tự tự nhiên của mình trong vài trăm câu là cách nhanh nhất để phản xạ đổi chiều. Cách này hiệu quả vì nó buộc bạn dựng câu chứ không nhận ra câu, và dựng câu mới là thứ bạn cần khi nói.
Sai lầm thường gặp
- Đặt động từ ở giữa câu theo bản năng tiếng Việt — câu thành không hiểu được chứ không chỉ nghe lạ
- Dịch câu tiếng Việt từng từ rồi giữ nguyên thứ tự — gần như luôn cho ra câu sai
- Chỉ luyện nhận biết câu đúng sai mà không tự đặt câu
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nghe tiếng Nhật phải chờ tới cuối câu?
Vì động từ, thì và phủ định đều nằm ở cuối. Người mới hay đoán ý từ giữa câu rồi hiểu ngược khi đuôi câu là phủ định. Cách chữa là tập thói quen nghe trọn câu trước khi kết luận, và điều này cần luyện có ý thức.
Thứ tự các bổ ngữ có quan trọng không?
Ít quan trọng hơn nhiều so với tiếng Trung, vì trợ từ đã cho biết vai của từng thành phần. Bạn đảo được thứ tự bổ ngữ mà câu vẫn đúng, chỉ đổi chút sắc thái nhấn mạnh. Đây là điểm dễ chịu của tiếng Nhật.
Có cần học sơ đồ câu không?
Sơ đồ giúp hiểu lúc đầu nhưng không giúp nói. Sau khi hiểu thì nên bỏ sơ đồ và chuyển sang đặt câu, vì khi nói bạn không kịp tra sơ đồ trong đầu.
Nói sai trật tự từ thì người ta có hiểu không?
Tuỳ mức độ. Đảo nhẹ thì thường vẫn hiểu, nhưng đảo ở chỗ quyết định vai của từ thì người nghe hiểu ngược. Và ở bài thi thì trật tự sai luôn bị tính là sai.
