Ngữ pháp tiếng Nhật không khó vì phức tạp mà khó vì ngược. Trật tự câu đảo so với tiếng Việt, thông tin quan trọng nằm ở cuối, và vai của từ do trợ từ quyết định chứ không do vị trí. Ba điều đó buộc người Việt đổi cách nghĩ chứ không chỉ học thêm.
- Động từ luôn ở cuối câu, ngược hẳn tiếng Việt
- Vai của từ do trợ từ quyết định, không do vị trí
- Ba tầng kính ngữ là phần khó nhất và cũng cần nhất khi đi làm
- Học nhóm xuất hiện trong mọi câu trước, nhóm dùng thỉnh thoảng sau
Thứ tiếng Việt đã chuẩn bị sẵn
Tiếng Việt chuẩn bị được vài thứ: tiếng Nhật cũng không có giống, không có số nhiều bắt buộc, và cũng lược chủ ngữ khi ngữ cảnh rõ. Thói quen lược chủ ngữ đặc biệt có ích vì người phương Tây phải mất thời gian để quen, còn người Việt thì thấy tự nhiên ngay. Nhận ra phần mình được miễn giúp khỏi tốn công học lại thứ vốn đã đúng, và cũng giúp thấy rõ phần công sức nên dồn vào đâu.
Ba nhóm khó thật
Nhóm thứ nhất là trật tự đảo với động từ ở cuối, kéo theo việc phải giữ cả câu trong đầu trước khi biết hành động là gì. Nhóm thứ hai là hệ trợ từ, thứ tiếng Việt không có nên phải xây từ đầu. Nhóm thứ ba là kính ngữ với ba tầng và các quy tắc biến đổi riêng. Ba nhóm này có điểm chung: tiếng Việt không có gì tương ứng nên không có chỗ dựa để suy, phải xây từ đầu qua việc dùng nhiều chứ không qua việc hiểu quy tắc.
Học theo thứ tự nào
Học trợ từ trước vì không có chúng thì không dựng được câu nào. Rồi trật tự đảo, luyện bằng cách đặt câu chứ không bằng cách đọc sơ đồ. Kính ngữ để sau nhưng phải biết hai tầng cơ bản từ sớm, vì mọi câu đều phải chọn một tầng chứ không có tầng trung tính. Thứ tự này ưu tiên thứ chặn bạn nói được câu đầu tiên, thay vì thứ nghe có vẻ nền tảng nhưng chỉ dùng tới ở giai đoạn sau.
Sai lầm thường gặp
- Học từ vựng nhiều mà trì hoãn trợ từ — không có trợ từ thì vốn từ lớn tới đâu cũng không ghép được thành câu
- Học hết bảng quy tắc rồi mới tập nói — quy tắc chỉ thành phản xạ qua việc dùng, không qua việc thuộc
- Dịch cấu trúc từ tiếng Việt sang rồi ghép từ vào
Câu hỏi thường gặp
Ngữ pháp tiếng Nhật khó tới mức nào?
Không khó về độ phức tạp mà khó về mức độ khác biệt. Không có biến hình theo giống hay số như tiếng Đức, nhưng trật tự đảo và hệ trợ từ buộc bạn đổi cách dựng câu từ gốc, và điều đó cần thời gian chứ không cần thông minh.
Người Việt có lợi thế gì khi học ngữ pháp tiếng Nhật?
Thói quen lược chủ ngữ và khái niệm xưng hô theo quan hệ tuổi tác. Cả hai đều làm người Việt thấy tiếng Nhật tự nhiên hơn so với người phương Tây, dù cơ chế cụ thể thì khác.
Nên học ngữ pháp bằng sách hay qua giao tiếp?
Cả hai, nhưng theo thứ tự: gặp cấu trúc trong câu thật trước, rồi mới tra sách để hiểu vì sao. Học sách trước thì bạn hiểu quy tắc mà không có chỗ móc nó vào, nên rất nhanh quên.
Mỗi ngày nên học bao nhiêu điểm ngữ pháp?
Một điểm và dùng nó trong vài câu tự đặt. Học ba bốn điểm một buổi thường dẫn tới việc trộn lẫn chúng, tức là tạo thêm nhầm lẫn thay vì tiến bộ.
