Khoảng cách giữa ngữ pháp thi và ngữ pháp nói ở tiếng Nhật rộng hơn hầu hết thứ tiếng khác, vì JLPT không kiểm tra nói. Người ôn thi tối ưu hoá theo đúng thứ được chấm, nên phần nói bị bỏ suốt cả quá trình.
- JLPT không kiểm tra nói, nên phần nói bị bỏ trong lúc ôn
- Nhiều mẫu câu trong danh sách JLPT chỉ dùng trong văn viết
- Đời sống dùng một nhóm nhỏ mẫu câu nhưng đòi kính ngữ đúng
- Người bản xứ nói bằng ít cấu trúc hơn bạn tưởng
Hai bộ ngữ pháp khác nhau
Bộ ngữ pháp cho JLPT rộng và gồm nhiều mẫu văn viết trang trọng ít dùng khi nói. Bộ cho giao tiếp thì hẹp hơn nhiều nhưng đòi hai thứ mà đề thi không kiểm: chọn đúng mức lịch sự, và bật ra được trong tích tắc. Sự khác nhau này không phải chuyện đúng sai mà là chuyện tần suất: bài thi kiểm cả những cấu trúc hiếm để phân loại thí sinh, còn đời sống chỉ dùng nhóm thông dụng.
Cấu trúc thật sự cần khi nói
Nhóm thật sự cần khi nói tiếng Nhật gồm: trợ từ cơ bản, hai thì, thể tiếp diễn, vài cách nối câu, các mẫu xin phép và đề nghị, và hai tầng lịch sự đầu. Nắm chắc nhóm này là nói được gần như mọi thứ trong đời sống, dù danh sách mẫu N2 của bạn còn nhiều ô trống. Nắm chắc nhóm này rồi thì bạn nói được gần như mọi thứ trong đời sống, dù bảng điểm ngữ pháp của bạn còn nhiều ô trống.
Phân bổ thời gian thế nào
Nếu mục tiêu là JLPT thì dành phần lớn thời gian cho dạng đề và danh sách mẫu. Nhưng phải tách riêng ít nhất một buổi mỗi tuần cho việc nói, vì kỳ thi không rèn phần đó và bạn sẽ phát hiện điều này quá muộn trong buổi phỏng vấn. Cách phân bổ này phụ thuộc vào mục tiêu của bạn, và điều quan trọng là chọn có ý thức thay vì mặc định theo giáo trình.
Sai lầm thường gặp
- Ôn JLPT nhiều tháng mà không nói câu nào — tới buổi phỏng vấn mới biết miệng chưa từng quen
- Học cấu trúc hiếm vì thấy trong đề thi mà bỏ qua cấu trúc dùng hằng ngày
- Nghĩ rằng điểm thi cao thì tự nhiên nói được
Câu hỏi thường gặp
Có N2 mà nói kém thì nhà tuyển dụng đánh giá thế nào?
Họ biết rõ JLPT không kiểm tra nói nên luôn đánh giá bằng phỏng vấn. Chứng chỉ giúp qua vòng hồ sơ, còn buổi phỏng vấn mới quyết định, và đó là lý do phải luyện nói song song dù nó không cộng điểm nào cho kỳ thi.
Mẫu câu cấp cao có dùng khi nói không?
Phần lớn thì không. Nhiều mẫu trong danh sách N1 và N2 thuộc văn viết trang trọng hoặc văn báo chí, và người Nhật không dùng chúng trong hội thoại. Học chúng ở mức nhận ra là đủ cho cả thi lẫn đời sống.
Nhà tuyển dụng Nhật đánh giá ngữ pháp thế nào?
Qua phỏng vấn và qua email công việc. Kính ngữ trong email bị soi kỹ hơn nhiều so với hội thoại, và đó lại là phần JLPT không kiểm tra chút nào.
Có nên học mẫu câu N1 khi chỉ cần giao tiếp không?
Không cần thiết. Phần lớn mẫu N1 thuộc văn viết trang trọng hoặc văn báo chí, và người Nhật không dùng chúng khi nói chuyện thường ngày.
