Tiếng Nhật có rất nhiều sách ngữ pháp và rất nhiều người học thuộc lòng các mẫu câu theo cấp JLPT rồi vẫn không nói được. Lý do là mẫu câu học theo danh sách nằm ở dạng kiến thức, còn nói đòi dạng phản xạ, và hai thứ đó không tự chuyển hoá.
- Hiểu quy tắc và dùng được quy tắc là hai việc khác nhau
- Học mẫu câu theo tình huống chứ không theo danh sách cấp độ
- Mỗi mẫu câu nên tự đặt năm câu về đời sống của chính mình
- Gặp cấu trúc trong câu thật trước, tra quy tắc sau
Vì sao học thuộc không đủ
Học thuộc danh sách mẫu câu tạo ra khả năng nhận ra chúng trong đề thi, đó là lý do điểm JLPT lên nhanh. Nhưng nói đòi bạn chọn được mẫu phù hợp trong tích tắc, và khả năng đó chỉ xây được qua việc dùng lặp lại trong tình huống thật. Kiến thức về quy tắc nằm ở một chỗ trong trí nhớ, còn phản xạ dùng nó nằm ở chỗ khác, và chỉ việc dùng lặp lại mới xây được chỗ thứ hai.
Trình tự học một điểm ngữ pháp
Trình tự hiệu quả là: gặp mẫu câu trong một đoạn hội thoại thật, để ý nó, tra để hiểu sắc thái, tự đặt năm câu về đời sống của mình, rồi cố ý dùng nó trong bài viết hoặc đoạn nói tuần đó. Trình tự này khác hẳn cách học theo danh sách N3 hay N2. Trình tự này đảo ngược cách sách giáo khoa trình bày, nhưng nó khớp với cách trí nhớ hoạt động: có chỗ móc trước rồi mới treo kiến thức vào.
Bao nhiêu là đủ
Một mẫu câu mỗi buổi và dùng nó thật sự còn hơn học mười mẫu trong danh sách. Với tiếng Nhật thì số mẫu câu cần cho giao tiếp hằng ngày ít hơn nhiều so với số mẫu trong danh sách JLPT, vì danh sách đó gồm cả mẫu văn viết trang trọng. Với ngữ pháp thì ít mà chắc hơn nhiều so với nhiều mà lỏng, vì một cấu trúc dùng được đáng giá hơn năm cấu trúc chỉ nhận ra.
Sai lầm thường gặp
- Học danh sách mẫu câu theo cấp JLPT như học từ vựng — cho điểm thi cao nhưng không cho khả năng nói
- Đọc hết sách ngữ pháp rồi mới bắt đầu nói — kiến thức không có chỗ móc thì rơi rụng gần hết
- Học điểm ngữ pháp nâng cao khi điểm cơ bản chưa thành phản xạ
Câu hỏi thường gặp
Danh sách mẫu câu theo cấp có nên dùng không?
Nên dùng để khoanh vùng ôn thi, nhưng đừng dùng làm giáo trình học nói. Nhiều mẫu trong danh sách cấp cao chỉ xuất hiện trong văn viết trang trọng và người Nhật hiếm khi dùng khi nói chuyện.
Nên học ngữ pháp trước hay từ vựng trước?
Song song, nhưng với tiếng Nhật thì trợ từ phải đi trước cả hai. Không có trợ từ thì vốn từ lớn tới đâu cũng không ghép thành câu được, nên nhóm này là điều kiện chứ không phải một phần của chương trình.
Có cần sách ngữ pháp không?
Có, nhưng dùng như từ điển chứ không như giáo trình đọc từ đầu tới cuối. Gặp cấu trúc lạ thì tra, đọc phần đó, rồi quay lại nội dung thật.
Học ngữ pháp tiếng Nhật chiếm bao nhiêu thời gian?
Nhiều hơn tiếng Trung vì có trợ từ, thể và kính ngữ, khoảng một phần ba là hợp lý. Nhưng phần kanji vẫn chiếm nhiều nhất, nên đừng để ngữ pháp lấn sang thời gian của nó.
